Reacties


 

Doorzettingsvermogen ouderen levert eigen ontmoetingsplek op

image1

Een plek van, voor en door senioren. Dat is het Senioren Ontmoetingspunt in Doetinchem. 50+'ers kunnen er terecht voor een kop koffie en praatje, maar ook voor een cursus, gezelschapsspel, dansmiddag en computerondersteuning. "We draaien geheel op de eigen kracht van ouderen."

Vanaf station Doetinchem bereik ik na tien minuten lopen ’t Brewinc. Ik ga binnen via de – wat later blijkt – zijingang van het Senioren Ontmoetingspunt (SO), gelokt door een groot bord: ‘Senioren Ontmoetingspunt. Welkom’. Zo saai als de buitenkant eruitziet, zo gezellig is dit voormalige gymlokaal binnen. Een lichte ruimte met hoge ramen en uitzicht op de oude Walmolen. Aan de wand een kleurrijke schilderijenexpositie en een grote wereldkaart. Er is een biljart, een open kast met spelletjes, een piano, een tv. Aan de andere kant van de bar staat Freek de Vos op van ‘de stamtafel’. De bestuursvoorzitter is een van de initiatiefnemers van het SO. Hij troont me mee naar een rustige tafel om over deze ontmoetingsplek te vertellen. Twee andere bestuursleden en mede-initiatiefnemers schuiven een deel van het gesprek aan. Het zijn Marion Pieters, secretaris, die mij met verfhanden begroet – zij begeleidt de schildersgroep verderop in de zaal – en Jan Twilt, penningmeester.

Over het Senioren Ontmoetingspunt (SO)

  • Het SO is gevestigd in een voormalige technische school, verbouwd tot Cultuurcluster ’t Brewinc aan de rand van het stadscentrum van Doetinchem.
  • ’t Brewinc opende zijn deuren in september 2011. Naast het SO zijn er de bibliotheek, de Stichting Erfgoed Achterhoek, alsmede een lunchroom en atelier van Zorginstelling Fatima (met dagbesteding voor verstandelijk beperkten) gehuisvest.
  • De vijf functies van ’t Brewinc staan in open verbinding met de ruime entreehal achter de nieuwe, opvallende hoofdingang.
  • De zaal van het SO heeft na recente uitbreiding met 100 m2, een oppervlakte van 336 m2.
  • Het SO is doordeweeks overdag geopend en in het weekend op zondagmiddag. Een paar avonden per week zijn er gerichte activiteiten.
  • In 2013 werd het SO ruim 23 duizend keer bezocht, een stijging van 30 procent ten opzichte van 2012. Er kwamen 556 nieuwe bezoekers.

image2

Lange aanlooptijd

“Vroeger had je in het stadscentrum van Doetinchem sociëteit De Vriendschap,” legt De Vos uit. “Dat was de plek waar mensen elkaar ontmoetten. Maar toen dat gebouw gesloopt werd, kwam er geen nieuwe ontmoetingsplek voor ouderen voor terug. De behoefte aan zo’n eigen ruimte werd in 2002 aangekaart bij het Centraal Senioren Overleg (CSO), de koepel van de lokale ouderenbonden.” De Vos en Twilt, beiden lid van het CSO, vertellen hoe ze sindsdien in gesprekken met de wethouder diverse keren hebben aangedrongen op een eigen ontmoetingsruimte in het stadscentrum. “Helaas vingen wij steeds bot.”

Het CSO liet zich niet ontmoedigen. Het ging verder met het ontwikkelen van ideeën en het zoeken van draagvlak, tot in 2008 ook de politiek voorzichtig interesse toonde. Een eerste locatie-onderzoek leverde niets op. Maar toen in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 alle politieke partijen zich op een forumbijeenkomst met het CSO uitspraken voor een ouderenontmoetingsplek, ging het snel. De plek kreeg prioriteit in het coalitieprogramma en een jaar later was er een locatie: ’t Brewinc, gekozen na panelgesprekken met tweehonderd ouderen. Pieters: “In het traject ernaar toe, dat gefaciliteerd werd door de gemeente, waren allerlei organisaties in het overleg betrokken. Zo kwam ik – toentertijd voorzitter van Humanitas Doetinchem – er ook bij. Belangrijkste motief voor de ontmoetingsruimte is steeds geweest: sociaal isolement en eenzaamheid onder ouderen.”

Van, voor en door senioren

De doelstelling is duidelijk: een plek van, voor en door senioren. De Vos: “Het Senioren Ontmoetingspunt is een plek waar ouderen boven de vijftig elkaar kunnen ontmoeten en samen activiteiten ontplooien, én die geheel draait op eigen kracht van de ouderen zelf. We willen er geen beroepskrachten bij hebben. Want die redeneren vanuit hun opleiding en visie, en dan zijn ze toch weer te veel van bovenaf bezig. Bovendien krijgen zij er geld voor, terwijl wij hier alles vrijwillig doen.” De barprijzen zijn laag, er is geen consumptieplicht en voor activiteiten betaalt men hooguit een kleine onkostenvergoeding. “Iedereen is welkom en we kennen hier geen rangen en standen.”

Vrijwilligers verknocht aan het SO

Zonder beroepskrachten is een slagvaardig bestuur nodig om het SO vorm te geven. “Als iedereen inspraak wil, wordt zo’n plek onbestuurbaar,” aldus voorzitter De Vos. Zijn zevenkoppige stichtingsbestuur werkt intensief samen en komt maandelijks bijeen. Wat opvalt is dat het merendeel van de bestuursleden zeventigplusser is. Een gevaar voor de continuïteit? De Vos: “Er is inderdaad een verjongingsdruk. Iemand van begin zestig loopt nu mee in de vergaderingen.”

Naast de bestuursleden zijn er tientallen andere vrijwilligers die helpen het SO draaiende te houden. Gastvrouwen en -heren verwelkomen bezoekers, geven aandacht aan nieuwkomers. Anderen begeleiden cursussen of activiteiten, zitten in de klussengroep, twee doen de bardienst. In het jaarverslag van 2012 lees ik: “De vrijwilligers zijn verknocht aan het SO. Er zijn bijna geen mutaties. Nieuwe vrijwilligers bieden zich spontaan aan.” “Dat geldt nog steeds”, zegt De Vos: “Zij weten dat het SO niet alleen van het bestuur is, maar ook van hen. Dat werkt.”

Van alles te doen

De initiatiefnemers stond een ontmoetingsplek voor ogen waar in een huiselijke sfeer van alles te doen is. Tijdens de panelgesprekken waren ouderen gevraagd hierover hun ideeën te geven. Naast ontmoeting en individuele tijdsbesteding zoals de krant lezen en puzzelen, noemden ze uiteenlopende groepsactiviteiten: cursussen en workshops, gezelschapsspellen, bewegen, computerondersteuning.

Er was veel enthousiasme om mee te helpen en mee te denken. “Ik heb daarna belangstellende vrijwilligers een paar keer bij elkaar geroepen om te inventariseren wie zich waarvoor wilde inzetten”, vertelt Pieters. “Bij de opening hadden we daarom al een vrij compleet plaatje van de activiteiten die we konden opzetten.” De weekplanning laat zien dat sommige groepsactiviteiten zonder problemen gelijktijdig in de ruimte plaatsvinden, zoals biljarten, schilderen en kaarten. “Niet te veel, want dan schrikken mensen terug als ze binnenkomen. Er moet altijd genoeg ruimte overblijven voor inloop”, benadrukt De Vos.

image3

Dansen op zondagmiddag

“Uit onderzoek blijkt dat alleenwonende ouderen de eenzaamheid op zondag het meest voelen”, weet De Vos. “Dat is reden geweest om ook de zondagmiddag open te stellen.” Die middagen zijn vooral in trek bij zeventigplussers, waaronder weduwen, weduwnaars en gescheiden mensen.

“Rond elke eerste zondag van de maand verschijnt onze nieuwsbrief. Ik informeer daarin over de zondagse activiteiten. Geïnteresseerden ontvangen de nieuwsbrief digitaal of per post”, vertelt Pieters. Op het programma staan optredens van zangers, koren, orkesten, binnengehaald door bestuurslid Ed Nahon, iemand met veel contacten in de muziekwereld. Veruit het meest favoriet is het dansen, op livemuziek. Zelfs ouderen uit omringende plaatsen komen erop af, omdat er bij hen niet zoiets is. De Vos: “Het is inmiddels zó druk, dat we met reserveringskaartjes werken.” Ook activiteiten als een carnavalsmiddag, kerstbrunch of samen kijken naar voetbalkampioenschappen trekken veel bezoekers.

Welkom en geaccepteerd

Door de vele vrijwilligers die er al vanaf de start waren, kwam al gauw ook hun achterban naar het SO. “Mond-tot-mondreclame en het stimuleren van bezoekers om anderen mee te nemen werken beter dan een krantenartikel”, aldus De Vos.

Een vaste bezoeker van het SO vertelt mij later hoe zij meegetroond werd: “Ik was gestopt met werken en mijn man heeft kanker en is thuis. Twee redenen waarom ik wel eens even de deur uit wilde. Iemand uit mijn straat zei: kom mee naar het SO. Ik ben toen aangeschoven bij de activiteit die zij begeleidt. Van het een kwam het ander.” De ontmoetingsplek betekent veel voor haar: “Als er niks te doen is in de stad of als ik een slechte dag heb, kom ik hier graag. Er zijn altijd wel mensen die gedag zeggen of die weten van mijn thuissituatie en vragen hoe het ermee gaat. Ik voel me welkom en geaccepteerd. Met een vrouw die ik hier heb leren kennen, onderneem ik nu ook dingen buiten deze ontmoetingsplek.”

Levendig cultuurcluster

Ook de ligging in het levendige cultuurcluster ’t Brewinc is een groot pluspunt voor het aantrekken van ouderen. De open verbinding vanuit de centrale hal met andere ‘bewoners’ nodigt uit tot ontmoeting en interactie. Bezoekers van bibliotheek of lunchroom nemen een kijkje in het SO, of omgekeerd. Activiteiten in de hal, zoals de wekelijkse linedance van een groep senioren van het SO, brengen ook leven. Het SO wordt door ouderen niet geassocieerd met een verzorgingshuis. Zelfs de bewoners van verzorgingshuizen in de buurt, vinden dit prettig; ze komen tijdens wandelingen in hun rolstoel met hun begeleiders graag even langs voor een kop koffie.

Zakelijk model

Voor twintig jaar heeft de gemeente een huurcontract voor de ruimte van het SO afgesloten met de eigenaar van cultuurcluster. Omdat de huisvesting van het SO volledig door de gemeente wordt gesubsidieerd, kunnen de ouderen goede hoop hebben dat de bezuinigingen hun ontmoetingsplek niet treffen. “De verstandhouding tussen de gemeente en het SO is optimaal”, zegt penningmeester Twilt. Dit onderschrijft ook de betrokken ambtenaar, die bereid is aan te geven om welk subsidiebedrag het gaat: “Voor 2014 bedraagt de subsidie voor de huur- en servicelasten 45.000 euro en voor beheer- en exploitatielasten 40.000 euro.”

“De eerste twee jaar kregen we bovendien een startsubsidie voor de inrichting van de ruimte, want er was nog helemaal niks”, zegt Twilt. Met gepaste trots: “Door zorgvuldig financieel beheer hielden we geld over. Dat viel bij de gemeente zodanig in goede aarde dat we een eenmalige waarderingssubsidie kregen van 5000 euro. Daarvan hebben we toen een buffet voor de vrijwilligers bekostigd.”

Korte Analyse

Het Senioren Ontmoetingspunt is een succesvolle vorm van zelforganisatie. Een groep ouderen die vanuit een gemeenschappelijke drijfveer en los van instituties met elkaar een initiatief neemt ten dienste van de samenleving: op eigen kracht en vanuit een breed draagvlak een ontmoetingsplek opzetten en zelfstandig draaiende houden. Het vereiste volharding om de ruimte en het vertrouwen van de gemeente te krijgen en haar steun in de rand voorwaardelijke zin. Bij florerende ontmoetingsplekken is het de kunst om bij steeds verdere groei niet aan het eigen succes ten onder te gaan. Het Senioren Ontmoetingspunt bestaat pas ruim twee jaar. Dat maakt nieuwsgierig naar de verdere ontwikkeling.

Carin Giesen

Reacties


Er zijn nog geen reacties.


U kunt hier een leuke reactie achterlaten